Cho vay không giấy tờ, đòi nợ thế nào? Chứng cứ, thời hiệu và các bước
Ở vùng nông thôn, cho vay tiền bằng niềm tin là chuyện bình thường: cho hàng xóm mượn 50 triệu mua phân bón, cho đại lý cà phê nợ tiền hàng qua vụ. Đến khi người vay không trả, người cho vay mới lo vì "không có giấy tờ gì". Thực tế, luật không bắt buộc hợp đồng vay phải lập thành văn bản. Điều quan trọng là bạn chứng minh được việc vay.
Hợp đồng vay miệng có giá trị không
Theo Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng vay tài sản có thể giao kết bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể, trừ khi luật yêu cầu hình thức nhất định (Điều 119, 463). Vay giữa cá nhân với nhau không bắt buộc công chứng. Vì vậy, cho vay miệng vẫn là hợp đồng hợp pháp; khó khăn chỉ nằm ở chứng cứ.
Những gì có thể làm chứng cứ
- Sao kê chuyển khoản từ tài khoản của bạn sang tài khoản người vay. Nội dung chuyển khoản ghi "cho vay", "mượn" càng tốt; không ghi gì vẫn là chứng cứ quan trọng.
- Tin nhắn Zalo, Messenger, SMS: người vay hỏi mượn, hứa trả, xin khất. Chụp màn hình kèm tên, số điện thoại, ngày giờ; giữ nguyên điện thoại, không xóa.
- Ghi âm cuộc nói chuyện trong đó người vay thừa nhận khoản nợ. Ghi âm cuộc gọi giữa chính bạn và người vay thường được tòa xem xét như nguồn chứng cứ nếu xác định được xuất xứ.
- Người làm chứng có mặt khi giao tiền.
- Sổ ghi nợ của đại lý, phiếu giao hàng có chữ ký người nhận.
Bước 1: lấy xác nhận nợ
Trước khi nghĩ tới kiện, hãy cố gắng có một giấy xác nhận nợ do người vay ký, ghi số tiền, ngày vay, hẹn ngày trả. Giấy này vừa là chứng cứ mạnh, vừa làm thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại từ ngày người vay thừa nhận nợ (Điều 157 Bộ luật Dân sự).
Cách nói khéo: "Anh chị ký cho em tờ giấy để em báo với nhà, còn trả dần cũng được."
Bước 2: gửi văn bản yêu cầu
Một thư yêu cầu thanh toán do luật sư soạn, gửi bảo đảm có báo phát, thường khiến người vay nghiêm túc hơn. Thư nêu số tiền, căn cứ, thời hạn trả và hướng xử lý nếu không trả. Nhiều vụ dừng ở đây với một lịch trả góp.
Bước 3: khởi kiện
Nếu không có kết quả, bạn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người vay cư trú. Hồ sơ gồm đơn khởi kiện, chứng cứ, CCCD. Án phí tính theo số tiền đòi: ví dụ đòi 120 triệu, án phí 6 triệu, tạm ứng 3 triệu. Thắng kiện, người vay chịu án phí. Tính nhanh bằng công cụ án phí.
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 3 năm kể từ ngày bạn biết quyền lợi bị xâm phạm (Điều 429), thường là ngày người vay đến hạn mà không trả. Thời hiệu được tính lại từ đầu nếu người vay thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nợ, hoặc trả một phần nợ.
Lãi suất được đòi bao nhiêu
- Có thỏa thuận lãi: không vượt 20%/năm của khoản tiền vay (Điều 468). Phần vượt không có hiệu lực.
- Vay không có lãi: đến hạn mà người vay không trả, bạn được đòi tiền lãi trên số tiền chậm trả theo mức 10%/năm (khoản 4 Điều 466, khoản 2 Điều 468).
Những việc tuyệt đối không làm
- Không đe dọa, đến nhà gây áp lực, đăng ảnh bêu tên trên mạng. Những hành vi này có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí xử lý hình sự (cưỡng đoạt tài sản, làm nhục người khác).
- Không tự ý giữ tài sản của người vay để trừ nợ.
- Không thuê dịch vụ "đòi nợ thuê": ngành nghề này đã bị cấm kinh doanh từ năm 2021 theo Luật Đầu tư 2020.
Khi nào có dấu hiệu lừa đảo
Nếu người vay đưa thông tin gian dối ngay từ đầu (giả danh, giấy tờ giả, vay nhiều người cùng lúc rồi bỏ trốn), có thể có dấu hiệu tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Bạn có thể làm đơn tố giác tại cơ quan công an. Luật sư giúp đánh giá nên đi đường dân sự hay hình sự.
Văn phòng Luật sư Mộc Bản nhận đòi nợ cho cá nhân, đại lý, doanh nghiệp theo đúng pháp luật. Xem dịch vụ doanh nghiệp, hợp đồng, đòi nợ hoặc gọi 0941 388 887.



